Energielabel Transitie 2026-2030: van plus-labels naar de A-G schaal

In de markt wordt de overgang van A++++ naar A vaak aan 2027 gekoppeld. Juridisch klopt dat niet. Het jaar 2027 staat bestuurlijk vooral in het teken van de consultatie en vastlegging van eisen voor de utiliteitsbouw en de invoering van de rekenplicht voor levenscyclus-emissies (WLC-GWP) bij grootschalige nieuwbouw. De daadwerkelijke schaalaanpassing — waarbij A++++ verdwijnt en de schaal opnieuw wordt begrensd van A tot en met G — vindt juridisch en operationeel plaats op 1 januari 2030 (vierde tranche, met vaststelling van het wetgevingsbesluit in 2029).

Voor alle energielabels die vanaf 29 mei 2026 worden geregistreerd, wordt het afschrift uitgebreid met nieuwe indicatoren:

• Het finale energiegebruik in kilowattuur per vierkante meter per jaar (kWh/m²·jaar).
• De operationele broeikasgasemissies in kilogram CO₂-equivalent per vierkante meter per jaar (kg CO₂/m²·jaar).
• Een nieuwe labelklasse A0 aan de bovenzijde voor emissievrije nieuwbouw (Zero Emission Buildings).
• Een gedetailleerdere opsplitsing van de energetische kwaliteit van individuele bouwdelen (gevels, daken, vloeren, ramen, deuren) en installaties.
• Een directe vermelding of de woning voldoet aan de Standaard voor Woningisolatie.

Een geldig energielabel is niet langer alleen vereist bij verkoop of oplevering. Vanaf de eerste tranche moet een label ook aanwezig zijn:

• bij het formeel vernieuwen van een huurovereenkomst, en
• na het afronden van een ingrijpende renovatie.

De uitzonderingspositie voor beschermde rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten ten aanzien van de energielabelplicht is geschrapt. Bij verkoop of verhuur van een monumentaal pand moet voortaan verplicht een energielabel worden opgesteld. Monumenten blijven wél vrijgesteld van inhoudelijke minimale energieprestatie-eisen, zoals de label C-verplichting voor kantoren of toekomstige renovatienormen.

Op basis van EPBD IV (artikel 20) staat vast dat Nederland de plus-labels (A+ t/m A+++++) volledig laat vervallen. De schaal wordt teruggebracht naar A tot en met G, waarbij A staat voor een zeer energiezuinig gebouw en G voor de slechtst presterende categorie.

Wettelijk is vastgelegd dat deze nieuwe schaal niet langer wordt gebaseerd op het fossiele primaire energiegebruik alleen, maar op het totale primaire energiegebruik. Bestaande labels die vóór de stelselwijziging zijn afgegeven, behouden op grond van het overgangsrecht hun geldigheidstermijn van tien jaar vanaf de registratiedatum.

Het Bbl wordt aangepast om verhuurders te verplichten de slechtst presterende woningen te verduurzamen. Tussen 2029 en 2030 treedt een normering in werking die het verhuren van woningen met een E-, F- of G-label verbiedt. Verhuurders worden gedwongen deze objecten op te waarderen naar minimaal energielabel D.

Het meest in het oog springende vacuüm is het ontbreken van de exacte energetische grenswaarden voor de nieuwe A-t/m-G-schaal. Er staat nog niet op papier bij hoeveel kWh/m²·jaar aan totaal primair energiegebruik de afkapgrenzen tussen A, B, C en de lagere klassen komen te liggen. Het ministerie van VRO werkt deze grenzen uit in aanloop naar de vierde tranche, waarvan het wetgevingsbesluit pas in 2029 wordt vastgesteld.

Parallel aan de schaalherziening wordt de onderliggende bepalingsmethode (NTA 8800) ingrijpend gemoderniseerd. Nog niet definitief vastgelegd is hoe de rekensoftware per 2030 omgaat met onder meer uurlijkse rekensimulaties (in plaats van maandgemiddelden), dynamische netbelasting, het effect van gebouwautomatisering (GACS) en de correctie voor geactualiseerde klimaatdata en zomerse oververhitting. De eerste proefberekeningen met de vernieuwde methodiek staan pas gepland voor maart 2027, waardoor de exacte impact op individuele gebouwen tot die tijd onzeker blijft.

Er ontbreekt nog elke vorm van wetgeving over de herijking van het WWS voor de situatie na 1 januari 2030. De huidige Wet betaalbare huur kent punten toe op basis van het stelsel met plus-labels. Het is onbekend of de maximale puntenmassa (nu 62 WWS-punten voor een A++++ label) straks wordt toegekend aan de nieuwe "Label A"-klasse, of dat de punten worden herverdeeld over de gehele A-t/m-G-schaal.

Door de tienjarige geldigheid van labels bestaan er vanaf 2030 drie verschillende generaties naast elkaar:

1. Labels geregistreerd tussen 2021 en mei 2026 (NTA 8800, oude lay-out met plus-labels).
2. Labels geregistreerd tussen mei 2026 en december 2029 (NTA 8800:2026, nieuwe lay-out met CO₂-indicatoren, nog mét plus-labels).
3. Labels geregistreerd vanaf 1 januari 2030 (gemoderniseerde NTA 8800, schaal A t/m G).

Uit consultatiereacties van brancheorganisaties (o.a. Aedes, Vastgoed Belang en IVBN) blijkt grote zorg over het ontbreken van overgangsrecht. Er staat nog niet op papier hoe geschillen worden beslecht wanneer twee fysiek identieke woningen binnen hetzelfde complex een verschillende WWS-score behalen — puur doordat het ene appartement nog een geldig A++++ label uit 2028 heeft en het buurappartement een nieuw "Label A" uit 2031.